به گزارش نبض وطن، هیات وزیران به ریاست مسعود پزشکیان رئیس جمهور در جلسه ۱۱ شهریورماه ۱۴۰۵، طرح تشکیل «شورای عالی هنر و ادبیات» را به پیشنهاد وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران تصویب کرد که دبیرخانه شورا برای پیگیری و اجرای مصوبات نیز در این وزارتخانه تشکیل خواهد شد.
این اقدام به عنوان یکی از تصمیم‌های راهبردی دولت چهاردهم در عرصه فرهنگ و هنر با هدف ارتقای جایگاه سیاستگذاری هنر، تمرکززدایی و ایجاد هم‌افزایی میان نهادهای اجرایی و حاکمیتی مطرح شده است.
براساس مصوبه هیات دولت، «شورای عالی هنر و ادبیات» به منظور تقویت ارتباط میان بخش‌های سیاستگذاری، برنامه‌ریزی، اجرایی، نظارتی، آموزشی، پژوهشی و تولیدی، کمک به توسعه فرهنگ و هنر در سراسر کشور، رفع چالش‌های بین دستگاهی و تسهیل و بهینه‌سازی فرآیند خدمت رسانی به فعالان و مشاغل حوزه هنر و ادبیات در سطوح استانی، ملی و بین‌المللی، افزایش هم‌افزایی، هماهنگی و همکاری‌های فرهنگی، هنری، اقتصادی، حقوقی و فنی دستگاه‌های متولی، اجرایی و نهادهای ذی ربط با یکدیگر و با بخش‌های غیردولتی بدون افزایش هر گونه ساختار و تشکیلات جدید تشکیل می‌شود.
در این راستا، محمدرضا عارف معاون اول رئیس جمهور (رئیس)، سیدعباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی (دبیر شورا)، سیدرضا صالحی امیری وزیر میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری و دو نفر از وزرا به پیشنهاد وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و تأیید معاون اول رئیس جمهور، سیدحمید پورمحمدی رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور، زهرا بهروزآذر معاون رئیس جمهور در امور زنان و خانواده، پیمان جبلی رئیس سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، حجت الاسلام و المسلمین عبدالحسین خسروپناه دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، مجید شاه حسینی رئیس فرهنگستان هنر، محمدمهدی دادمان رئیس حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی از اعضای این شورا هستند.
همچنین مدیران عامل خانه‌های تئاتر، موسیقی، هنرهای تجسمی، یک نفر به نمایندگی از انجمن‌های صنفی حوزه ادبیات، ۶ نفر از هنرمندان، استادان، خبرگان هنری و ادبی کشور که حداقل سه نفر آنها از بانوان باشند به پیشنهاد وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و تأیید معاون اول رئیس جمهور دیگر اعضای این شورا را تشکیل می‌دهند.
براساس این مصوبه، احکام اعضای شورا با امضای معاون اول رئیس جمهور صادر خواهد شد و دبیرخانه شورا در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تشکیل می‌شود. دبیرخانه شورا موظف به ابلاغ، پیگیری و اجرای مصوبات، برگزاری جلسات شورا، ارائه گزارش‌های مربوط و سایر امور اجرایی و هماهنگی مرتبط با وظایف شورا خواهد بود.
اهداف و محورهای کلیدی مصوبه «شورای عالی هنر و ادبیات»
بر اساس اعلام معاونت امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و گزارش‌های رسمی، مهم‌ترین اهداف و سازوکارهای «شورای عالی هنر و ادبیات»، تمرکززدایی و ایجاد شوراهای استانی هنر، هم‌افزایی فرابخشی هنر، مدیریت و صنعت، سیاستگذاری کلان و یکپارچه در حوزه هنر و ادبیات و تقویت دیپلماسی فرهنگی و انسجام ملی است.
تشکیل شوراهای استانی هنر و ادبیات در سراسر کشور به ریاست استانداران یکی از بندهای کلیدی و عملیاتی این مصوبه است، هدف از این ساختار، خروج تصمیم‌گیری‌ها و رویدادهای هنری از انحصار پایتخت و توزیع عادلانه فرصت‌ها و امکانات میان هنرمندان در استان‌های مختلف اعلام شده است.
ایجاد پل ارتباطی میان ظرفیت‌های هنری با نهادهای مدیریتی، صنعتی و اقتصادی برای استفاده از هنر در حل مسائل اجتماعی، کاهش آسیب‌ها و نشاط‌بخشی عمومی، تنظیم اسناد راهبردی، حمایت ساختاری از هنرمندان و اهالی قلم و رفع موازی‌کاری‌های اداری در نهادهای حمایتی و نظارتی و استفاده از ظرفیت‌های والای ادبیات کهن و معاصر فارسی و تنوع هنرهای بومی برای تقویت هویت ملی و گسترش روابط فرهنگی در سطح بین‌المللی از اهداف مهم این شوراست.
همچنین براساس تصویب‌نامه هیات وزیران در خصوص تشکیل «شورای عالی هنر و ادبیات»، حمایت از پیشرفت هنر و ادبیات ایرانی – اسلامی، هم‌افزایی ظرفیت‌های موجود در توسعه و تجهیز زیرساخت‌های تخصصی فعالیت‌های هنری و ادبی، حمایت از بازتعریف، تثبیت جایگاه و افزایش نقش‌آفرینی هنر و ادبیات ایران در جهان، گسترش متوازن گونه‌های مختلف زیرمجموعه فعالیت‌های هنری و ادبی، رشد اقتصاد فرهنگ و هنر، توانمندسازی بخش خصوصی و ایجاد بازارهای جدید هنری، تقویت مشارکت مؤثر نهادهای صنفی در ارتقا و پیشرفت فعالیت‌های مرتبط، صیانت از حقوق مادی و معنوی مؤلفان و هنرمندان، فراهم‌آوری بستر همکاری و هم‌افزایی و بهره‌وری سازمان‌ها و نهادهای متولی و اجرایی حوزه هنر و ادبیات از اهداف تشکیل این شورا است.
ساز و کارهای اجرایی و عملیاتی
پس از تشکیل «شورای عالی هنر و ادبیات»، ساز و کارهای اجرایی و عملیاتی مرتبط با موضوع فعالیت شورا مانند نحوه تشکیل و وظایف در مرکز و استان‌ها، تشکیل کارگروه‌های تخصصی، نحوه برگزاری جلسات شورا و سایر امور مربوط طی یک دستورالعمل اجرایی تدوین شده و در شورا بررسی و تصویب می‌شود و با ابلاغ رئیس شورای عالی هنر و ادبیات اجرایی خواهد شد.
تصویب تشکیل «شورای عالی هنر و ادبیات» گامی در جهت بازآفرینی حکمرانی فرهنگی با رویکرد منطقه‌ای و تمرکززدایی محسوب می‌شود. در صورت تدوین آیین‌نامه‌های اجرایی و تفویض اختیارات واقعی به شوراهای استانی با حضور فعالان صنفی، می‌توان انتظار داشت که این شورا به احیای ظرفیت‌های بومی و پویایی اقتصاد هنر و ادبیات در کشور کمک کند.
در دهه‌های گذشته نهادهایی همچون «شورای هنر» وابسته به شورای عالی انقلاب فرهنگی یا ساختارهای پیش از انقلاب؛ «شورای عالی فرهنگ و هنر» وظایف مشورتی یا تصویب اسناد بالادستی را برعهده داشتند که ویژگی‌های شاخص مصوبه جدید هیات دولت؛ ماهیت اجرایی‌تر و پیوند مستقیم آن با بدنه استانداری‌ها و وزارتخانه‌های اجرایی است و ادبیات و هنر را در یک ساختار پیوسته و با رویکرد توسعه منطقه‌ای و عدالت فرهنگی پیگیری می‌کند.
کارشناسان فرهنگی تحقق اهداف «شورای عالی هنر و ادبیات» را در گرو تأمین بودجه و ضمانت اجرایی می‌دانند و معتقدند تبدیل مصوبات این شورا نیازمند برنامه‌های عملیاتی و اختصاص بودجه مستقل برای شوراهای استانی است.
همچنین اجرایی شدن اهداف این شورا نیازمند مشارکت صنوف و پیشکسوتان؛ پرهیز از اداری‌سازی هنر، تضمین حضور مؤثر هنرمندان مستقل و تشکل‌های صنفی ادبی و هنری در ترکیب شوراها و تدوین اساسنامه شفاف در راستای روشن شدن حدود اختیارات نسبت به سایر نهادهای موازی در عرصه فرهنگ و فرهنگ عمومی است.