به گزارش نبض وطن، وبگاه نوبل پرایز در گزارشی آورده است:
امروز دوشنبه ۱۳ مهر/ ۵ اکتبر اسامی برندگان جایزه نوبل فیزیولوژی یا پزشکی ۲۰۲۶ میلادی اعلام شد. کارل دایسراث (Karl Deisseroth)، پیتر هگمان (Peter Hegemann) و گئورگ ناگل (Georg Nagel) برای کشف‌هایشان درباره کانال‌های یونی کنترل‌شده با نور و اپتوژنتیک (optogenetics)، به طور مشترک برنده جایزه نوبل فیزیولوژی یا پزشکی ۲۰۲۶ شده‌اند. اپتوژنتیک این امکان را فراهم می‌کند که فعالیت تک‌تک سلول‌های عصبی در مغز یک موجود زنده را روشن یا خاموش کنیم. این روش امروز در آزمایشگاه‌های سراسر جهان برای آشکار کردن رازهای مغز به کار می‌رود.
برندگان جایزه پزشکی ۲۰۲۶
هگمان (Hegemann) و ناگل (Nagel) پروتئینی به نام کانال‌رودوپسین (channelrhodopsin) را کشف کردند؛ این پروتئین دارای ویژگی‌هایی منحصربه‌فرد است. آن‌ها دریافتند هر سلولی که این پروتئین را در آن قرار دهند، به نور حساس می‌شود.
دایسراث (Deisseroth) ژن کانال‌رودوپسین (channelrhodopsin) را به سلول‌های عصبی موش‌های صحرایی وارد کرد و با تاباندن نور آبی به این سلول‌ها توانست یک پیام عصبی ایجاد کند. بعدها او این کلید کنترل‌شده با نور را برای سلول‌های عصبی در مغز موش‌های زنده هم به کار انداخت.
این روش برای کنترل پیام‌های عصبی با نور، امروز اپتوژنتیک (optogenetics) نامیده می‌شود و به‌سرعت در سراسر جهان تأثیرگذار شده است.
کارل دایسراث (Karl Deisseroth)
متولد ۱۸ نوامبر ۱۹۷۱/ ۲۷ آبان ۱۳۵۰ در بوستون، ماساچوست آمریکا و یکی از پیشگامان اصلی حوزه اپتوژنتیک است؛ اپتوژنتیک روشی که با ترکیب ژنتیک و نور، امکان کنترل دقیق فعالیت سلول‌های عصبی را فراهم می‌کند.
او استاد مهندسی زیست‌پزشکی و روان‌پزشکی در دانشگاه استنفورد و محقق مؤسسه پزشکی هاوارد هیوز است. دایسراث در سال ۱۹۹۲ میلادی، مدرک کارشناسی خود را در رشته علوم بیوشیمی از دانشگاه هاروارد دریافت کرد. سپس در دانشگاه استنفورد ادامه تحصیل داد و در سال ۱۹۹۸ میلادی مدرک دکتری در رشته علوم اعصاب و در سال ۲۰۰۰ میلادی مدرک دکترای پزشکی خود را اخذ کرد.
او دوره کارآموزی پزشکی و تخصص روان‌پزشکی بزرگسالان را نیز در استنفورد گذراند و از سوی هیئت آمریکایی روان‌پزشکی و مغز و اعصاب گواهی تخصص دارد.
وی به عنوان یک روان‌پزشک بالینی نیز فعالیت می‌کند و در زمینه اختلالات خلقی و اختلالات طیف اوتیسم تخصص دارد.
دایسراث همچنین بنیان‌گذار و مدیر برنامه «مدارهای عصبی انسانی» در استنفورد است.
دستاورد علمی دایسراث در سال ۲۰۰۴ میلادی با وارد کردن ژن پروتئین حساس به نور «کانال‌رودوپسین» به سلول‌های عصبی موش‌های صحرایی، این سلول‌ها را با نور آبی کنترل کرد و به این ترتیب اپتوژنتیک را بنیان گذاشت.
این روش امروزه در هزاران آزمایشگاه در سراسر جهان برای مطالعه مغز و بیماری‌های عصبی و روانی به کار می‌رود.علاوه بر اپتوژنتیک، دایسراث روش دیگری به نام CLARIT (کلَریتی) را نیز ابداع کرد که با شفاف‌سازی بافت مغز، امکان مشاهده ساختارهای عصبی را با جزئیات بی‌سابقه فراهم می‌کند.
پیتر هگمان (Peter Hegemann)
متولد ۱۱ دسامبر ۱۹۵۴میلادی/۲۰ آذر ۱۳۳۳ شمسی در مونستر، آلمان و زیست‌شیمیدان و زیست‌فیزیکدان است.
وی در دانشگاه لودویگ ماکسیمیلیان مونیخ (LMU) شیمی خواند و در سال ۱۹۸۴ میلادی مدرک دکتری خود را در رشته زیست‌شیمی از مؤسسه ماکس پلانک دریافت کرد. پس از یک دوره پژوهش پسادکتری در دانشگاه سیراکیوز آمریکا (۱۹۸۵-۱۹۸۶)، به آلمان بازگشت و گروه پژوهشی خود را در مؤسسه ماکس پلانک زیست‌شیمی در مارتینزرید تأسیس کرد. در سال ۱۹۹۳ استاد زیست‌شیمی در دانشگاه رگنسبورگ شد و در سال ۲۰۰۴ به دانشگاه هومبولت برلین منتقل شد.
هگمان به دلیل کشف کانال رودوپسین (پروتئینی حساس به نور که با تابش نور آبی، کانال یونی سلول را باز می‌کند) در جلبک سبز تک‌سلولی «کلامیدوموناس» شناخته می‌شود. او استاد بیوفیزیک و علوم اعصاب در دانشگاه هومبولت برلین است و پیش از این نیز جوایز علمی معتبری مانند جایزه لَسکر (۲۰۲۱) و جایزه شاو (۲۰۲۰) را دریافت کرده بود.
گئورگ ناگل (Georg Nagel)
متولد ۲۴ اوت ۱۹۵۳ (۲ شهریور ۱۳۳۲) در واینگارتن، آلمان، زیست‌شناس و زیست‌فیزیکدان است.
وی در دانشگاه کنستانتس به تحصیل زیست‌شناسی و بیوفیزیک پرداخت و مدرک دکتری خود را از مؤسسه ماکس پلانک برای بیوفیزیک در فرانکفورت آم ماین دریافت کرد. سپس به عنوان پژوهشگر در همان مؤسسه در فرانکفورت فعالیت کرد و بعدها به دانشگاه وورتسبورگ رفت و استاد فیزیولوژی مولکولی گیاهان شد.
ناگل پیش از دریافت جایزه نوبل، جوایز علمی معتبری از جمله جایزه مغز (The Brain Prize) در سال ۲۰۱۳ را نیز دریافت کرده بود.
وی همراه با پیتر هگمان، پروتئین کانال‌رودوپسین را در جلبک سبز تک‌سلولی «کلامیدوموناس» کشف کرد؛ این کشف پایه‌گذار اپتوژنتیک شد.
