به گزارش نبض وطن ، جنگ و درگیریهای مسلحانه از پیچیدهترین و استرسزاترین رویدادهایی هستند که هر انسانی، به ویژه کودکان، میتواند با آن مواجه شود. شنیدن احساسات کودکان، پاسخ متناسب با سن آنها و آگاهی بخشی به کودک میتواند باعث ایجاد احساس آرامش و امنیت شود.
کودکان که هنوز در حال شکلگیری هویت و درک جهان اطراف خود هستند، در مواجهه با اخبار و تصاویر مربوط به جنگ دچار ترس، اضطراب و سردرگمی میشوند. این اضطرابها میتوانند اثرات طولانیمدتی بر سلامت روان، رشد عاطفی و اجتماعی آنها داشته باشند.
کاهش اضطراب با شنیدن همدلانه
یک روانشناس و مشاوره خانواده در خصوص تاب آوری کودکان در دوران بحران گفت:نخستین گام، حفظ آرامش والدین و پرهیز از نشان دادن ترس و هراس در برابر کودکان است، زیرا آنها چهره والدین را میخوانند و این واکنشها بر روانشان تأثیر میگذارد.
راحله شهریاری افزود: با زبان ساده و متناسب با سن کودک درباره جنگ صحبت کردن و شنیدن همدلانه نگرانیهایشان، به کاهش اضطراب کمک میکند.
وی محدود کردن دسترسی کودکان به اخبار و تصاویر خشونتآمیز، حفظ برنامههای روزمره مانند خواب، بازی و مدرسه، و تشویق به فعالیتهای بدنی و بازیهای خلاقانه را از دیگر روشهای مؤثر برشمرد و ادامه داد: ایجاد فضایی پر از شادی و همدلی در خانواده، استفاده از طنز برای کاهش ترس و اضطراب، و دادن نقشهای کوچک به کودک برای احساس کارآمدی نیز بسیار مفید است.
امنیت اساس رشد تاب آوری کودکان
این روان شناس یادآور شد: در صورت مشاهده علائم شدید روانی مانند کابوسهای مکرر، تغییرات رفتاری یا کنارهگیری، باید از متخصصان روانشناسی کمک گرفت تا کودکان بتوانند این دوران سخت را بدون آسیبهای بلندمدت پشت سر بگذارند.
وی با بیان اینکه ایجاد حس امنیت و پناهگاه ، نخستین گام در مراقبت از کودکان است، گفت: در زمان جنگ، تامین نیازهای اولیه مانند غذا، آب، پناهگاه و مراقبتهای پزشکی اهمیت فراوانی دارد.
شهریاری ادامه داد: فراهم کردن فضاهای امن فیزیکی و روانی مثل مدارس موقت، مراکز بازی کودکمحور یا گوشهای آرام در پناهگاهها به کودکان کمک میکند تا از ترس دائمی فاصله بگیرند و احساس امنیت کنند.
وی گفت: این حس امنیت، اساس رشد تاب آوری کودکان است و بدون آن، سلامت روان آنان به شدت آسیب میبیند.
این مشاوره خانواده در خراسان جنوبی با تاکید بر اینکه حفظ روال عادی زندگی تا حد امکان، لنگر ثباتبخشی در دریای آشوب جنگ است، عنوان کرد: ادامه تحصیل حتی به شکل غیررسمی، حضور در فعالیتهای روزمره و بازی کردن، به کودکان حس هدفمندی و آیندهنگری میدهد و ذهن آنان را از ترسها و اضطرابهای جنگ منحرف میکند.
وی ادامه داد: بازی به عنوان زبان جهانی کودکان، نقش درمانی و حیاتی در کاهش استرس و تقویت تاب آوری دارد.
شهریاری پرهیز از واکنشهای چهرهای هراسانگیز والدین و بزرگسالان، را یکی از مهمترین روشهای مراقبت روانی کودکان عنوان کرد و افزود:کودکان چهره والدین خود را میخوانند و اگر ترس و نگرانی شدید در چهره آنها مشاهده کنند، روانشان دچار ترس و اضطراب میشود. بنابراین، والدین باید هنگام شنیدن اخبار جنگ، تلاش کنند ترس و نگرانی خود را کنترل کنند تا کودکان دچار اضطراب نشوند.
وی تاکید کرد: استفاده از کلام طنزآلود و به سخره گرفتن قدرت دشمن، تکنیکی موثر برای کاهش ترس و اضطراب کودکان است زیرا این کار باعث ترشح دوپامین در مغز کودکان و بزرگسالان میشود که به شکلگیری احساسات مثبت و کاهش استرس کمک میکند.
تعادل بین صداقت و امید
کارشناس ارشد روانشاسی ادامه داد: به کارگیری این روش در محیط خانواده میتواند به تقویت تاب آوری کودکان کمک کند.
وی همچنین بر حضور و همراهی بزرگسالان و ایجاد فضای همدلانه و صمیمی تاکید کرد و گفت این موضوع مهم در پیشگیری از نشانگانهای پس ضربهای مانند استرس حاد و PTSD در کودکان است.
شهریاری بیان کرد: وقتی کودکان اطراف خود را مملو از بستگان شاد و پرانرژی ببینند، خود نیز شاداب میشوند و کمتر دچار آسیبهای روانی میگردند لذا شنیدن همدلانه نگرانیهای کودکان و پاسخ دادن با کلمات اطمینانبخش، به ایجاد آرامش روانی و افزایش تاب آوری کودکان کمک میکند.
وی یادآور شد: آموزش مهارتهای مقابله با استرس به کودکان، مانند تنفس شکمی و تکنیکهای ساده کاهش استرس، ابزارهای موثری برای مدیریت اضطراب در شرایط جنگی هستند.
این مشاور خانواده اظهار کرد: این مهارتها به کودکان کمک میکنند تا در مواجهه با ترسها و نگرانیها، کنترل بیشتری بر واکنشهای خود داشته باشند و تاب آوری روانی خود را افزایش دهند لذا والدین و مربیان میتوانند با آموزش این تکنیکها، نقش مهمی در سلامت روان کودکان ایفا کنند.
وی با بیان اینکه تقویت حس امید و آیندهنگری در کودکان، بخشی اساسی از مراقبت روانی در زمان جنگ است افزود: والدین باید بین صداقت و امید تعادل برقرار کنند و به کودکان یادآوری کنند که جنگها پایان مییابند و تلاشهای زیادی برای صلح و امنیت انجام میشود.
شهریاری گفت: به اشتراک گذاشتن داستانهای موفقیت و تاب آوری کودکان در گذشته، اعتماد به نفس و باور به توانایی خود برای مقابله با مشکلات را در آنها تقویت میکند.
وی افزود: محدود کردن دسترسی کودکان به اخبار و تصاویر جنگ و ایجاد محیطی امن برای بیان احساسات، از دیگر راهکارهای کلیدی است.