به گزارش نبض وطن، یدالله سهرابی درباره ایمنی دارویی افزود: ایمنی دارویی یکی از ارکان مهم سلامت جامعه است و رعایت اصول علمی آن میتواند به مدیریت مناسب هزینههای درمان نیز کمک کند. منظور از ایمنی دارویی این است که دارو برای فرد مناسب، در زمان مناسب، با دُز مناسب و با توجه به شرایط جسمی بیمار و سایر داروهای مصرفی او مورد استفاده قرار گیرد.
وی ادامه داد: هر دارویی در کنار فواید درمانی خود میتواند عوارض و خطراتی داشته باشد و اگر به شکل نادرست مصرف شود، ممکن است آسیبهایی برای بیمار ایجاد کند؛ بنابراین ایمنی دارویی فقط مسئولیت پزشک یا داروساز نیست بلکه موضوعی زنجیرهای است که از تولید و تامین دارو آغاز میشود و تا تجویز، توزیع، مصرف صحیح و پیگیری وضعیت بیمار ادامه پیدا میکند.
مصرف خودسرانه یکی از مهمترین خطرهای دارو درمانی
رئیس کمیسیون دارو و تجهیزات نظام پزشکی کل کشور درباره مصرف خودسرانه دارو نیز اظهار کرد: یکی از مهمترین موارد در زمینه دارو درمانی، مصرف خودسرانه دارو است. گاهی افراد بر اساس تجربه قبلی خود یا توصیه اطرافیان، دارویی را مصرف میکنند؛ در حالی که شرایط هر بیمار با فرد دیگر متفاوت است. تغییر خودسرانه دُز دارو، قطع ناگهانی برخی داروها، مصرف همزمان چند دارو بدون اطلاع پزشک یا داروساز و بیتوجهی به هشدارهای درجشده روی بستهبندی از جمله مواردی است که میتواند خطر عوارض دارویی را افزایش دهد.
وی افزود: موضوع مهم دیگر، تداخلات دارویی است. ممکن است فرد چند دارو را همزمان مصرف کند اما از تاثیر متقابل آنها اطلاعی نداشته باشد. به همین دلیل بیمار باید هنگام مراجعه به پزشک یا داروساز، فهرست داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهی مورد استفاده خود را اعلام کند.
چرا چند دارویی مهم است؟
سهرابی درباره اهمیت چند دارویی یا Polypharmacy گفت: موضوع چند دارویی یکی از مسائل مهم و جدی در ایمنی دارویی است و باید نگاه ویژهای به آن داشته باشیم. وقتی بیمار به طور همزمان چند دارو مصرف میکند، احتمال بروز تداخلات دارویی، عوارض ناخواسته و خطاهای مصرف افزایش پیدا میکند؛ بهخصوص در بیماران سالمند و افرادی که به بیماریهای مزمن مبتلا هستند؛بنابراین لازم است داروهای مصرفی بیماران، بهویژه در مواردی که تعداد داروها زیاد است، به صورت دورهای مورد بازبینی قرار گیرد و ضرورت ادامه مصرف هر دارو، دوز آن و احتمال تداخل با سایر داروها بررسی شود.
عضو شورای عالی نظام پزشکی کشور درباره اهمیت مصرف دارو با تجویز پزشک اظهار کرد: مردم باید دارو را بر اساس تجویز پزشک مصرف کنند. بیمار باید بداند چه دارویی دریافت میکند، برای چه منظوری تجویز شده، چه مقدار و در چه زمانی باید مصرف شود و چه نکاتی درباره آن وجود دارد همچنین نگهداری صحیح دارو و دور نگه داشتن آن از دسترس کودکان نیز اهمیت زیادی دارد. داروهای باقیمانده از نسخههای قبلی نباید صرفاً به دلیل شباهت علائم، بدون مشورت با پزشک یا داروساز دوباره مصرف شوند.
اهمیت آموزش و اطلاعرسانی برای مصرف دارو
سهرابی درباره اهمیت آموزش و اطلاعرسانی در زمینه مصرف دارو گفت: آموزش باید از سطح جامعه آغاز شود و صرفاً به زمان مراجعه بیمار به پزشک محدود نباشد. رسانهها، مدارس، دانشگاهها، مراکز درمانی، داروخانهها و سازمانهای مرتبط با سلامت، همگی میتوانند در ارتقای سواد دارویی مردم نقش داشته باشند.
وی ادامه داد: محتوای آموزشی باید ساده، دقیق و قابل فهم باشد. مردم باید بدانند که داروی بیشتر، لزوماً به معنای درمان بهتر نیست. همچنین لازم است اطلاعات معتبر درباره داروها در اختیار مردم قرار گیرد تا فضای اطلاعرسانی از توصیههای غیرعلمی و تجربه شخصی فاصله بگیرد.
نقش پزشکان و داروسازان در زمینه آموزش بیماران
عضو شورای عالی نظام پزشکی کشور درباره نقش پزشکان و داروسازان در زمینه آموزش به بیماران برای مصرف صحیح دارو اظهار کرد: پزشک و داروساز علاوه بر انتخاب و ارائه داروی مناسب، باید بیمار را نسبت به نحوه صحیح مصرف، عوارض احتمالی و هشدارهای ضروری آگاه کنند. ارتباط موثر میان بیمار و اعضای تیم درمان میتواند بسیاری از خطاهای دارویی را کاهش دهد.
وی افزود: از سوی دیگر، بیمار نیز باید بدون نگرانی درباره داروهای خود سوال کند. اگر بیمار درباره علت مصرف دارو، نحوه استفاده، مدت مصرف یا عوارض احتمالی سؤال داشته باشد، باید پاسخ روشن و قابل فهم دریافت کند.
سهرابی گفت: قطعاً آموزش یکی از ابزارهای مهم پیشگیری است. بسیاری از خطاها زمانی رخ میدهند که اطلاعات کافی در اختیار بیمار یا خانواده او نیست. هرچه سطح آگاهی جامعه درباره مصرف صحیح دارو افزایش پیدا کند، امکان پیشگیری از بخشی از این خطاها نیز بیشتر میشود. البته آموزش به تنهایی کافی نیست و باید در کنار آن، نظامهای نظارتی، ثبت و بررسی عوارض دارویی، دسترسی به اطلاعات معتبر و همکاری میان پزشک، داروساز، بیمار و نهادهای مسئول نیز تقویت شود.
وی اظهار کرد: دارو میتواند ابزار بسیار موثری برای درمان باشد اما مصرف نادرست آن میتواند پیامدهای نامطلوبی داشته باشد؛ بنابراین پیش از مصرف هر دارو باید از ضرورت مصرف، روش صحیح استفاده و هشدارهای آن اطلاع داشته باشیم و در صورت وجود هرگونه ابهام، از پزشک یا داروساز سوال کنیم. ایمنی دارویی با آگاهی آغاز میشود و با همکاری بیمار، پزشک، داروساز و نظام سلامت استمرار پیدا میکند.
