به گزارش نبض وطن در پی شهادت مظلومانه حضرت آیتالله العظمی سید علی خامنهای، رهبر فقید انقلاب اسلامی، در روز شنبه نهم اسفند ماه ۱۴۰۴ بر اثر تجاوز نظامی مشترک دولت جنایتپیشه آمریکا و رژیم منحوس صهیونیستی، جمهوری اسلامی ایران در شرایطی حدود دو ماه این حادثه غمبار را پشت می گذارد که با نمایش عزم و اقتدار ملی، تمامی محاسبات معاندان را درهم ریخته و افقهای نوینی را در ادراک متحدان خود گشوده است. در چنین مقطع حساسی، جمع کثیری از شخصیتهای بینالمللی به ویژه از کشورهای مالزی، پاکستان و اندونزی، با حضور در گفتوگوهای اختصاصی با خبرنگار ایرنا، به تبیین ابعاد مختلف شخصیتی، فکری، معنوی و سیاسی رهبر شهید پرداختهاند. مرور این اظهارنظرها نشان میدهد که جهان اسلام و ملتهای آزاده جهان، شهادت ایشان را نه یک پایان، بلکه نقطه عطفی برای تحولات عمیق آینده میدانند.
نماد ایستادگی در برابر بیعدالتی جهانی
«تیان چوا»، نماینده پیشین مجلس و فعال حقوق بشر مالزی با اشاره به جایگاه جمهوری اسلامی ایران در حمایت از آرمان فلسطین، تصریح کرد: ایران به عنوان یکی از اصلیترین حامیان ملت فلسطین شناخته میشود و آیتالله علی خامنهای به عنوان رهبر شهید ایران، نقش تعیینکنندهای در شکلدهی به رویکرد مقاومت و ایستادگی در برابر بیعدالتی در سطح منطقهای و جهانی داشت.
چوا تأکید کرد: برای ملتها و جریانهایی که از مقاومت فلسطین حمایت میکنند، ایران یکی از قدرتمندترین حامیان حق تعیینسرنوشت فلسطینیان و مبارزه ضدصهیونیستی به شمار میرود. وی افزود: نقش رهبری ایران در هدایت سیاستها و جهتگیریهای کلان کشور، فراتر از موضوع فلسطین بوده و به نمادی از ایستادگی در برابر بیعدالتی و قدرتهای سلطهگر تبدیل شده است.
این مقام پیشین مالزیایی در ادامه با تشریح «ایده مقاومت» خاطرنشان کرد: رهبری ایران مسیر ملتسازی مبتنی بر توان داخلی و خوداتکایی را ترسیم کرده است. با وجود فشار تحریمها و تهدیدات خارجی، این رویکرد موجب حفظ عزت و استقلال جامعه ایران شده است. وی به مواضع اخلاقی رهبر شهید در شرایط جنگی اشاره و تصریح کرد: تأکید ایشان بر پرهیز از هدف قرار دادن غیرنظامیان، به ویژه کودکان، و مخالفت با استفاده از سلاحهای غیرانسانی، بازتابدهنده رویکردی اصولی در دفاع از خود است.
چوا در پایان با اشاره به مفهوم شهادت اظهار داشت: چنین رویدادهایی نه تنها موجب تضعیف روحیه ملتها نمیشود، بلکه میتواند به تقویت اراده و انسجام در مسیر عدالتخواهی بینجامد و توجه افکار عمومی جهان را به ماهیت رفتار قدرتهای سلطهگر جلب کند.
«ایده مقاومت»؛ چارچوبی فراملی و تمدنی در اندیشه رهبر شهید
دینا یولیانتی (Dina Yulianti)، دکترای روابط بینالملل از دانشگاه پادجادجاران اندونزی، با رویکردی عمیق و نظری، ایده مقاومت در اندیشه رهبر شهید را «یک ساختار ایدئولوژیک چندلایه با ابعاد الهیاتی، تاریخی و راهبردی» توصیف کرد.
وی اظهار داشت: از منظر الهیاتی، ایده مقاومت بر این اصل استوار است که تنها خداوند دارای حاکمیت مطلق است و از این رو هرگونه سلطه انسان بر انسان باید رد شود. از نظر تاریخی نیز ریشههای این ایده به انقلاب اسلامی بازمیگردد، اما این آیتالله خامنهای بود که آن را در دوران پس از جنگ سرد و در شرایط سلطه جهانی آمریکا توسعه داده و به کار گرفت.
یولیانتی با اشاره به ماهیت مفهومی این رویکرد تصریح کرد: در این چارچوب، مقاومت صرفاً واکنشی به هژمونی نیست، بلکه نوعی شیوه اندیشیدن به شمار میرود؛ چرا که نظام بینالملل بر پایه روابط نابرابر قدرت شکل گرفته و خنثی نیست. بنابراین مقاومت، علاوه بر یک انتخاب اخلاقی، یک ضرورت فکری نیز محسوب میشود. آیتالله خامنهای همواره منازعاتی مانند مسئله فلسطین را نه به عنوان موضوعاتی محلی، بلکه به عنوان نمادهایی از بیعدالتی جهانی مطرح کردند؛ رویکردی که موجب شده مقاومت به عنوان دفاع از کرامت انسانی درک شود، نه صرفاً یک دستور کار ژئوپلیتیک.
این استاد اندونزیایی با اشاره به دامنه تأثیرگذاری این ایده خاطرنشان کرد: ایده مقاومت فراتر از مرزها و حتی تفاوتهای مذهبی عمل کرده و به زبان مشترک میان بازیگران آنچه «محور مقاومت» نامیده میشود تبدیل شده است. این ایده همچنین الهامبخش جنبشهایی در جهان جنوب، حتی خارج از جهان اسلام بوده است. وی در عین حال تأکید کرد: این تأثیرگذاری لزوماً به معنای پذیرش کامل ایدئولوژیک نیست، بلکه بیشتر در قالب یک چارچوب تحلیلی و زاویه دید عمل میکند.
یولیانتی در پایان، مهمترین مؤلفه فکری این رویکرد را «تلفیق معنویت، عقلانیت سیاسی و آگاهی تاریخی» دانست و گفت: آیتالله خامنهای در طول سالهای رهبری خود، ضمن رد هرگونه سلطه غیر از حاکمیت الهی، بر اهمیت دانش و روایت نیز تأکید داشتند؛ چرا که به باور ایشان، شکلدهی به درک مردم از جهان، در نهایت بر مسیر آینده جهان تأثیرگذار است.
تقویت مکتب مقاومت با شهادت رهبران
دکتر شریف ابو شماله، مدیرعامل بنیاد قدس مالزی با تأکید بر این که مقاومت یک پدیده مادی نیست بلکه «یک ایمان، یک اندیشه و یک تصمیم عمیق انسانی است»، خاطرنشان کرد: زندگی و شهادت رهبر معظم انقلاب اسلامی، امام سید علی خامنهای، نمونهای زنده و الگویی والا از مقاومت آزاد و ایستادگی در برابر ظلم و استکبار جهانی است.
ابو شماله ادامه داد: ایشان صرفاً یک نظریهپرداز یا حامی نبودند، بلکه رهبری صادق و عملی در مسیر مقاومت به شمار میرفتند که تا پایان عمر خود بر این مسیر پایبند ماندند و آن را با شجاعت و استقامت به پیش بردند. همین امر باعث شده است که اندیشههای مقاومت از پشتوانهای اخلاقی و معنوی برخوردار شود؛ چراکه این اندیشهها با فداکاری و ایثار آمیخته شدهاند.
وی با اشاره به مفهوم «جبهه مقاومت» گفت: همانگونه که بارها تأکید شده، جبهه مقاومت یک ساختار مادی نیست که بتوان آن را از میان برد، بلکه یک مکتب فکری و اعتقادی است که در دل ملتها ریشه دارد. هرچه ملتها بیشتر با ظلم و جنایات دشمنان مواجه میشوند، انگیزه برای پیوستن به مقاومت افزایش مییابد و دایره این جبهه گستردهتر میشود.
مدیرعامل بنیاد قدس مالزی در پایان تأکید کرد: امروز بیش از هر زمان دیگری نیاز است که مسیر مقاومت ادامه یابد، دستاوردهای گذشته تقویت شود و تلاشها برای آزادی فلسطین و قدس شریف و پایان دادن به سلطهگری ادامه پیدا کند. تاریخ ثبت خواهد کرد که درهای رهبری انقلاب اسلامی همواره به روی جریانهای مقاومت و رهبران آنها باز بوده است.
شخصیت معنوی و اخلاقی؛ الهامبخش جهان اسلام
پروفسور داتو باهارالدین احمد، استاد ارشد دانشگاه بینالمللی اسلامی مالزی، با رویکردی انسانی و اخلاقی به تبیین شخصیت رهبر شهید پرداخت. وی با ابراز تأثر و اندوه عمیق، درگذشت رهبر عالیقدر ایران را به ملت ایران، پیروان تشیع و عموم مسلمانان جهان تسلیت گفت.
این استاد دانشگاه افزود: آن مرحوم، رهبری مورد احترام در بسیاری از کشورهای جهان بود و جایگاهی ویژه در میان ملتها و جوامع مختلف داشت. رهبر فقید، فردی با اخلاقی والا، مهربان و دلسوز نسبت به مردم — اعم از مردان، زنان و کودکان — بود و این ویژگیها در رفتار، گفتار و چهره ایشان بهخوبی نمایان بود. مهربانی و روحیه رحمت ایشان را میشد در چهره روشن، لبخندهای صمیمی و سخنان سنجیده و بلیغ مشاهده کرد.
باهارالدین احمد تصریح کرد: برای کسانی که به ارزشهای والای انسانی، ادب و معرفت عمیق باور دارند، شخصیت ایشان شایسته تکریم، احترام و الگوگیری است.
رقم زدن نظم جدید جهانی با خون شهید
«مشعال یاسین ملک»، مشاور سابق نخستوزیر پاکستان در امور حقوق بشر، با تعبیر رهبر شهید به عنوان «یک شخصیت اسطورهای برای ملتهای آزادیخواه و مستضعفان»، گفت: شهید خامنهای در حقیقت سپری در برابر فتنهها بودند و دفاع از مظلوم و استکبارستیزی ایشان یک جریان جاودانه در تاریخ است.
وی با تسلیت به مناسبت اربعین رهبر فقید انقلاب اسلامی و ابراز همبستگی با ملت ایران افزود: رهبری خستگیناپذیر این شهید بزرگوار باعث شد تا جهان اسلام روح تازهای به خود بگیرد. درسی که امروز ملتهای ما در منطقه از شهادت رهبر فقید انقلاب اسلامی به ویژه ملتهای تحت ستم و اشغالگری از فلسطین، غزه تا کشمیر میآموزند، درس مقاومت، ایثار، جانفشانی و ایستادگی است؛ میراثی که این رهبر عالی مقام از خود به ارث گذاشتند.
مشعال ملک تأکید کرد: رهبر شهید انقلاب با فداکاری زندگی پربرکت خود به جهان آموختند که تدوین هرگونه نظم جدید در جهان صرفاً محدود به ژستهای سیاسی یا عقد پیمان نیست، بلکه رهبران با خون خود رویدادهای بیسابقه و کمنظیری را رقم میزنند. جایگاه رهبر شهید انقلاب مانند یک سپر دفاعی بود که ملت ایران و جهان اسلام را در برابر فتنهها، دسیسههای استکبار و قدرتهای زورگو ایمن نگه میداشت.
این فعال حقوق بشر پاکستانی افزود: ایستادگی تزلزلناپذیر امام خامنهای (ره) علیه جبهه استکبار و رفتارهای قلدرمابانه، یک جریان جاودانه تاریخ است و این میراث و اندیشههای ایشان همیشه زنده خواهد ماند. ایشان فقط رهبر ایران نبودند، بلکه متعلق به همه ملتهای ستمدیده و جهان اسلام هستند.
رهبری تمدنی و انسجام بخش جنوب شرق آسیا
در تحلیلی جامعتر و منطقهای، جمعی از اساتید و اندیشمندان مالزیایی به بررسی جایگاه فراملی رهبر شهید در جنوب شرق آسیا پرداختند.
داتوک سری شیخ احمد آونگ، رئیس اتحادیه جهانی مساجد در دفاع از مسجدالاقصی (MANAR)، با ارائه تحلیلی کلان تأکید کرد: آیتالله خامنهای را نمیتوان صرفاً در چارچوب یک رهبر ملی فهم کرد، بلکه او به نمادی از مقابله با سلطه، مداخله خارجی و تحقیر سیاسی در جهان اسلام و حتی در میان دیگر ملتهای تحت فشار تبدیل شده است.
وی با اشاره به بازتاب منطقهای تحولات اخیر افزود: واکنشها به شهادت ایشان نشان داد که این رخداد تنها یک واقعه سیاسی تلقی نشده، بلکه به عنوان نقطه عطفی با پیامدهای عمیق منطقهای و بینالمللی ارزیابی شده است. آونگ سه عنصر «ثبات در مواضع»، «پیوند مبارزه سیاسی با زبان اخلاقی و تمدنی» و «پایداری در شرایط فشار، تحریم و تهدید» را از عوامل کلیدی در شکلگیری این جایگاه دانست.
«سایازا شکری»، استاد علوم سیاسی دانشگاه بینالمللی اسلامی مالزی، با رویکردی تطبیقی این تأثیرگذاری را در قالب «رهبری نمادین و تمدنی» تحلیل کرد و گفت: آنچه شکل گرفته، صرفاً یک موضع سیاسی نیست، بلکه چارچوبی روایی است که مفاهیمی مانند کرامت، عدالت و حاکمیت را در قالبی تمدنی بازتعریف میکند. این چارچوب به دلیل ماهیت فرامکانی خود، قابلیت انتقال به زمینههای مختلف را دارد.
دکتر عبدالرضا عالمی، استاد ارشد دانشکده ارتباطات دانشگاه تکنولوژی مارا مالزی، با تمرکز بر بازتاب این گفتمان در جنوب شرق آسیا اظهار داشت: در سه دهه و نیم گذشته، نوعی هویت فراملی و فرامذهبی در دنیای اسلام شکل گرفت که در کشورهایی مانند مالزی و اندونزی نیز بازتاب یافته است. در مالزی، با وجود ساختار عمدتاً اهل سنت، آیتالله خامنهای نه صرفاً به عنوان یک مرجع دینی، بلکه به عنوان رهبری شناخته میشوند که در برابر هژمونی آمریکا و اسرائیل ایستادگی کرده است. در اندونزی نیز گفتمان مقاومت در میان جنبشهای دانشجویی و برخی نهادهای غیردولتی اسلامگرا مورد توجه قرار گرفته است.
میراث ماندگار مدیریتی؛ عدم خلأ پس از شهادت
«آصف علی خان درانی»، سفیر سابق پاکستان در تهران، نیز با نگاهی نهادی و مدیریتی به کارنامه رهبر شهید پرداخت. وی گفت: رهبر شهید انقلاب اسلامی حضرت آیتالله خامنهای با تبعیت از میراث بنیانگذار فقید انقلاب اسلامی، پایههای نظام ایران را به نحوی استوار و قوی کردند که امروز علیرغم دسیسههای آمریکا و اسرائیل هیچ خلأی در مدیریت کشور دیده نمیشود.
درانی افزود: شهید خامنهای یک بصیرت ویژه در رهبری داشتند که بر اساس آن، ایشان اجازه خلأ مدیریت در ایران ندادند و منجر به تقویت ریشه انقلاب اسلامی و سازماندهی ارگانهای مختلف در کشور شدند. شهادت آقای خامنهای ثابت کرد که یک رهبر چگونه زندگی خود را فدای پایداری نظام و دفاع از حقوق ملت میکند و اینکه آمریکا و اسرائیل با ترور ایشان هرگز نتوانستند به اهداف خود برسند.
سفیر سابق پاکستان در تهران معتقد است: نظام حکومتی در ایران هرگز وابسته به شخص خاص و یا مدیریت گزینشی نیست، بلکه یک زنجیره منظم و پایداری متشکل از مسئولان و مدیرانی وجود دارد که زیر چتر رهبری و هدایت حضرت آیتالله شهید خامنهای به مرور زمان دوام گرفت و نتیجه آن را امروز مشاهده میکنیم که مردم ایران علیرغم چالشهای داخلی و خارجی همچنان به استواری این نظام حکومتی اطمینان دارند.
جمعبندی و چشمانداز
آنچه از مجموع دیدگاههای این اندیشمندان، اساتید دانشگاه و مقامات ارشد سابق از سه کشور راهبردی مالزی، پاکستان و اندونزی برمیآید، تأکید بر تداوم و تعمیق گفتمان مقاومت به عنوان یک چارچوب فکری و سیاسی فراتر از یک فرد یا یک جغرافیا است. گفتمانی که رهبر شهید آیتالله خامنهای آن را با تلفیق «معنویت، عقلانیت سیاسی و آگاهی تاریخی» به سطحی تمدنی ارتقا داد و از دل آن، مکتبی زنده، پویا و رو به گسترش پدید آورد.
این تحلیلگران بینالمللی همگی بر این نکته وفاق دارند که شهادت رهبر انقلاب اسلامی، نه تنها نقطه پایان این مسیر نبود، بلکه نقطه عطفی در تغییر معادلات راهبردی منطقه و جهان محسوب میشود. جریان مقاومت امروز با پشتوانه اخلاقی و معنوی عمیقتری، انگیزهای مضاعف یافته و الهامبخش ملتهای آسیا، آفریقا، آمریکای لاتین و حتی اروپا برای دستیابی به عدالت، صلح و کرامت انسانی خواهد بود. آینده این گفتمان، در گرو نحوه نهادینهسازی، بازتعریف و انطباق آن با تحولات منطقهای و بینالمللی است؛ مسیری که همچنان یکی از محورهای اصلی در تحلیل تحولات جهان اسلام به شمار میرود.