به گزارش نبض وطن، پوریا سوری درباره چرایی انتشار کتاب «آینهدان، کارگاه مکتوب شعر» در نشر وزن دنیا توضیح داد: نزدیک سه دهه است که مهدی فرجی را میشناسم، همدیگر را در جلسات شعر میدیدیم. مجله وزن دنیا به شعر اختصاص دارد و در این دو سال هیچ کتاب شعری را در نشر وزن دنیا نپذیرفتیم، زمانی که مهدی فرجی تماس گرفت و گفت که میخواهد کتابش را از نشر قبلی جدا و در وزن دنیا منتشر کند، تصمیم گرفتم نخستین کتاب را در حوزه شعر منتشر کنیم.
مدیر انتشارات وزن دنیا با تاکید بر اینکه این نشر تعداد کتاب محدود در حوزه آنتولوژی شعر میپذیرد، ادامه داد: شاعرِ غزلسرایی که وارد حوزه نظری شود، کم داریم، مشکلی که در مجله وزن دنیا با آن مواجه بودم این است که شاعران کلاسیکسرا عمدتا افراد نظری نیستند و این مساله زمانی سر باز میکند که بخواهیم درباره کتابی جلسه نقد و بررسی برگزار کنیم یا از شاعران بخواهیم مقالهای درباره آن شعر بنویسند، به همین دلیل کتاب «آینهدان» را قدم موثری میدانم، زیرا یک شاعر کلاسیکسرا کتابی منتشر کرده که میتوان آن را سنجید و میتوان این کتاب را مانند اشعار مهدی فرجی پیشرو دانست.
وی با اشاره به اینکه در کتاب «آینهدان» بحث روایت، جا افتاده است، ادامه داد: کتاب میتوانست مباحثی را در این زمینه داشته باشد و این بخشی است که در یک کتاب باید به آن پرداخته شود.
مهدی فرجی درباره اینکه چرا در کتاب «آینهدان» به غزل پرداخته است، گفت: تصور میکنم کسی باید درباره سازوکارهای سرایش شعر نو صحبت کند که کارنامهای در این زمینه داشته باشد، در کتاب تنها قسمتهایی از شعر نو و آزاد استفاده کردم که به کار غزل مرتبط است. بیشتر «آینهدان» درباره غزل است، زیرا من شاعر غزلسرا هستم.
این شاعر درباره چرایی انتخاب نشر وزن دنیا توضیح داد: مدیر این نشر سالها در مطبوعات کار کرده است و این تجربه و ارتباط با اهل قلم در نشر مشاهده میشود. فکر نمیکنم درآمدی از مجله داشته باشد. در مدتی که «آینهدان» در محاق چاپ نشدن قرار گرفته بود، از این موضوع رنج میبردم و روزی عباس کریمیعباسی نویسنده و مترجم با ناشری تماس گرفت و نشد و بعد پوریا سوری را به من معرفی کرد، اینگونه کتاب در نشر وزن دنیا منتشر شد.
وی افزود: امیدوارم آنچه در سر دارم برای ادامه نگارش کتاب دیگر انجام بدهم. در «آینهدان» شعر را از جایی بالاتر از قالب نگاه کردم و آن فرم است.
سپیده یگانه با اشاره به سابقه دیرینه برپایی محافل شعر در سنت ایران، گفت: بسیاری از این محافل تاثیر در شکلگیری جریانهای ادبی داشته است. از دهه ۷۰ کارگاههای شعری برگزار شد که در آنها مدرس شاعری بود که دغدغه داشت و برای نوشاعران زمان میگذاشت.
این نویسنده با اشاره به اینکه ایده مکتوب کردن مانیفستِ شعرگفتن منحصر به مهدی فرجی نیست، افزود: نمونههای متعددی در این زمینه داریم اما کتاب «آینهدان» یکی از مفصلترین آثار مهدی فرجی است، تجربه نویسنده و اشرافی که به موضوع دارد موجب شده این کتاب از همانندهایش بالاتر باشد.
وی با بیان اینکه کتاب «آینهدان» کاربردی است، توضیح داد: اگرچه در مقدمه کتاب بیان شده که نویسنده نمیخواهد مغلوب فضای آکادمیک شود، اما کتاب بسیار علمی و روشمند است و اعلام برائت کردن از فضای آکادمیک برای این است که مهدی فرجی نمیخواست خود را محدود به فضای خشک کند. معمولا در فضاهای آموزشی و پژوهشی مدرس و پژوهشگر خود را با کلان پرسشها و اصطلاحشناسیِ علم مواجه نمیکند و در نتیجه نوآموز از اصطلاحات علم چیزی نمیداند.
این نویسنده ادامه داد: نویسنده در ابتدای کتاب خود را با کلان پرسشهای شعر مواجه میکند و به آنها میپردازد، این باعث میشود نوآموز برای شعر خوب و آنِ شعر تعریف داشته باشد.
یگانه با بیان اینکه بخشی از شعر به آموزش ربط دارد، گفت: باید در بخشی از شعر به نوآوری پرداخت. این کتاب نظریهزده نیست و به نظریه شعر رسیده است. فرجی در کتاب هرم مازلویی تعریف کرده است و در نتیجه آن میتوانیم به نظریه شعر رسید. همچنین کتاب پشتوانه نظریهای دارد، در جای جای کتاب ردپای نظریههایی را میبینم که بدون اسم مطرح شدند تا ذهن مخاطب درگیر نشود.
امیر عمیدی با اشاره به اینکه نویسنده در کتاب «آینهدان» به صورت نامحسوس به مسائلی درباره روانشناسی پرداخته است، ادامه داد: او مازلو، فروید و روانشناسی را میشناسد و بر یونگ احاطه دارد و این دیدگاه به افرادی که بخواهند قبایی در حوزه ادبیات به تن کنند، کمک میکند.
این روانشناس با بیان اینکه «آینهدان» کتابی با رویکرد روانشناسی و معناگرا است، افزود: در این کتاب مهدی فرجی سعی کرده است حالات شاعر را به تصویر بکشد و درگیریهای ذهنی را که شاعر دارد به صورت مستقیم ارائه کند. «آینهدان» یک موضوع را توضیح میدهد اینکه هر اتفاقی در زندگی شاعر افتاده جای خود را در شعر نشان میدهد.
وی با تاکید بر اینکه شاعر قبل از رویداد شعر وجود دارد، افزود: کتاب نشان میدهد شاعر قبل از اینکه دست به قلم ببرد، برای آن چند ساعتی که میخواهد شعر بگوید، چه تجربهای را زیسته است. زیست شاعرانه این مسائل را نشان میدهد، مسائلی که ممکن است سرسری از آنها گذشته باشیم و شعر بعد از آن مشخص شده است.
این شاعر با اشاره به اینکه در کتاب به شکل نامحسوس به کودکی پرداخته شده است، ادامه داد: تا زمانی که از منظر روانشناس به این کتاب نگاه نکنید، ممکن است این موارد را متوجه نشوید. مهدی فرجی به این نکته اشاره دارد که کودکی فقط گذشته ما نیست و باید آن را انباری از تصاویر دانست.
عمیدی با طرح بحث آگاه و خودآگاه و بررسی آن در کتاب «آینهدان» گفت: مهدی فرجی برنظریههای یونگ و فروید تسلط داشته و برای همین حرفی برای گفتن دارد. او در این کتاب زیست شاعرانه را مشخص میکند که چه هدفی به صورت ناخود آگاه در شعر اتفاق میافتد.
وی افزود: ناخودآگاه مخاطب را به اینجا میرساند که شعر جوششی است یا کوششی، همه الهامهایی دارند و شاعران در سرایش آن مصرع و قافیه الهام داشته است، اما چقدر میتوان بر این مساله تکیه زد که شعر یک مساله جوششی است، فرجی نشان میدهد که شعر موضوعی جوششی و توامان کوششی است و شاعر باید هر دو را داشته باشد.
عمیدی با اشاره به اینکه در کتاب «آینهدان» مساله پرسوناژها مطرح است، گفت: در این کتاب مهدی فرجی نشان میدهد که شاعر یک روز باید به عنوان سرباز، یک روز شهید و یک روز عاشق باشد.
