به گزارش نبض وطن به نقل از روابطعمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، دهمین شماره رویداد «در قاب یک سند» به معرفی فرمانی از شاه عباس اول صفوی اختصاص یافت؛ فرمانی که به منظور حمایت از مالکیت و رفع مزاحمت نسبت به املاک شیخ شهباز در ناحیه اقلید فارس در سال ۱۰۰۶ قمری (دی/بهمن ۹۷۶ خورشیدی) صادر شده است.
این سند تاریخی با عنوان «رقم (فرمان) شاه عباس اول در خصوص ممنوعیت کدخدایان اقلید فارس از دریافت هرگونه وجوهی از شیخ شهباز و خویشان او» نمونهای ارزشمند از اسناد دیوانی دوره صفویه به شمار میآید.
متن فرمان به خط نستعلیق تحریر شده و در بالاترین بخش آن تحمیدیهای با عبارت «هو الملک لله» به آب زر دیده میشود. همچنین مهری با سجع «بنده شاه ولایت عباس» و نام چهارده معصوم (ع) در حاشیه آن، و طغرای «فرمان همایون شد» با مرکب سرخ زینتبخش سند است.
در این فرمان، شاه عباس با استناد به اقامت طولانی شیخ شهباز در منطقه، اشتغال او به زراعت و توانایی پرداخت مالیات، و با ارجاع به حکمی از شاه طهماسب اول، دستور میدهد کدخدایان اقلید و حاکم فارس از هرگونه مطالبه وجه یا عوارض نسبت به املاک یادشده خودداری کنند؛ همچنین تصریح شده است که این حکم نیاز به تجدید سالانه ندارد.
فرمان خطاب به کدخدایان صادر شده؛ مقام محلی که در دوره صفویه وظیفه اداره امور روستاها، جمعآوری مالیات و ریاست بر ساکنان قریه را بر عهده داشت.
این سند با شماره ثبت ۳۵۶-۹۹۷ در آرشیو ملی ایران نگهداری میشود و علاوه بر ارزش تاریخی، حاوی اصطلاحات و شیوههای دیوانی مرتبط با زمینداری و مالیات در عصر صفوی است.
به گزارش ایرنا شاه عباس یکم صفوی (۹۷۸–۱۰۳۸ هـ.ق / ۱۵۷۱–۱۶۲۹ م) پنجمین شاه از دودمان صفوی و یکی از برجستهترین فرمانروایان تاریخ ایران است. او در سال ۹۷۸ قمری در هرات زاده شد و پس از کشمکشهای سیاسی درون خاندان، در سال ۹۹۶ قمری با کنارهگیری پدرش (شاه محمد خدابنده) به سلطنت رسید.
شاه عباس با اصلاح ساختار نظامی و تشکیل سپاه منظم از قزلباشان، غلامان قفقازی و تفنگچیان، قدرت حکومت مرکزی را مستحکم کرد و با شکست دادن ازبکان در خراسان و عثمانیان در غرب، مرزهای ایران را تثبیت و گستردهتر ساخت. در زمان او گرجستان و بخشهایی از قفقاز، خوزستان، آذربایجان، عراق عرب و هرات تحت سیطره ایران درآمد.
او برای رونق اقتصاد و بازرگانی، پایتخت ایران را از قزوین به اصفهان منتقل کرد و این شهر را به یکی از باشکوهترین مراکز سیاسی، فرهنگی و هنری جهان تبدیل ساخت. ایجاد میدان نقش جهان، مسجد شاه، مسجد شیخ لطفالله و کاروانسراهای فراوان، بخشی از میراث معماری و شهری اوست. شاه عباس همچنین روابط گستردهای با اروپاییان برقرار کرد تا هم تجارت ابریشم ایران را توسعه دهد و هم در برابر عثمانی متحدانی بیابد.
وی در سیاست داخلی، گاه سختگیر و خونریز بود و برای تمرکز قدرت، بسیاری از شاهزادگان و سرداران قزلباش را سرکوب کرد. در عین حال، با حمایت از هنر، صنایع دستی، معماری و مذهب شیعه، نقش مهمی در شکوفایی فرهنگی ایران ایفا کرد.
شاه عباس در سال ۱۰۳۸ قمری (۱۶۲۹ میلادی) در کاشمر درگذشت و در اصفهان به خاک سپرده شد. دوران او را عصر طلایی صفویان میدانند، زیرا ایران در زمان وی به اوج قدرت سیاسی، اقتصادی و فرهنگی خود رسید.