به گزارش نبض وطن، «عدل سنگ زیرین بنیاد اسلام است» (فهرست غرر الحکم، ج۷، ص۲۳۶) براساس این نص صریح امیرالمؤمنین علی علیهالسلام، عدالت مهمترین رکن مشروعیت و کارآمدی نظام حکمرانی مبتنی بر اسلام است و دستگاه قضایی به عنوان پناهگاه مظلومان و مرجع احقاق حقوق مردم، نقشی بیبدیل در تحقق این آرمان دارد.
این مهم بهویژه در کلام بنیانگذاران عظیمالشأن نظام اسلامی ایران نمود و جایگاه ویژهای داشته تا آنجا که امام خمینی (ره) رفع بسیاری از مشکلات کشور را در گرو درست شدن قوه قضاییه میداند و قائد شهید حضرت امام خامنهای در این خصوص میفرمایند: «یک قوه قضاییه کارآمد باید بتواند با همکاری و هماهنگی ارکان دیگر نظام، بهطور قاطع، بیامان و همهجانبه با اخلالگران امنیت اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و علمی جامعه مبارزه کند و عدالت، آزادی و آرامش خاطر را برای همه مردم به ارمغان بیاورد.»
رهبر شهید انقلاب همواره بر استقلال، سلامت و اقتدار نهاد قضایی تأکید میکردند و معتقد بودند اعتماد عمومی به نظام اسلامی در گرو عملکرد عادلانه و قانونمدار دستگاه قضایی است. از این رو، حمایت از اصلاح ساختارهای قضایی، تسریع در رسیدگی به پروندهها و ارتقای کیفیت دادرسی از محورهای مورد توجه آن شهید عظیمالشأن بود.
یکی از مهمترین تأکیدات و پیگیریهای رهبر شهید، تأکید مستمر بر مبارزه با فساد در همه سطوح بود. شهید آیتالله خامنهای فساد را مانع بزرگ تحقق عدالت اجتماعی دانسته و مکرراً خواستار برخورد قاطع، عادلانه و بدون تبعیض با مفسدان و سوءاستفادهکنندگان از بیتالمال بودند. این رویکرد، زمینهساز تقویت سازوکارهای نظارتی و افزایش حساسیت عمومی نسبت به حقوق مردم شد.
حمایت از حقوق محرومان و اقشار آسیبپذیر از دیگر ابعاد برجسته اندیشه و سیره امام شهید در حوزه عدالت قضایی بود. ایشان همواره بر این اصل تأکید داشتند که دستگاه قضایی باید صدای بیصدایان و مدافع حقوق کسانی باشد که امکان دفاع از خود را ندارند. این نگاه موجب شد توجه به حقوق عامه و حمایت از مظلومان به یکی از مأموریتهای اصلی قوه قضاییه تبدیل شود.
ترویج فرهنگ قانونگرایی و مسئولیتپذیری اجتماعی از دیگر ابعاد شخصیتی و عملکردی قائد امت بود. اجرای قانون از منظر ایشان شرط اساسی تحقق عدالت بود و اعتقاد داشتند هیچ فرد یا نهادی نباید خود را فراتر از قانون بداند. این دیدگاه به تقویت حاکمیت قانون و افزایش مطالبهگری عمومی برای رعایت حقوق شهروندی کمک شایانی کرد.
تأکید بر کرامت انسانی، رعایت حقوق متهمان، حفظ حقوق شاکیان و توجه به جنبههای اخلاقی و انسانی در فرآیند دادرسی از دیگر محورهای مورد توجه ایشان بود. در نگاه ایشان، عدالت صرفاً به صدور حکم محدود نمیشد، بلکه باید در تمامی مراحل رسیدگی قضایی و در رفتار با مردم متجلی باشد.
امروز بسیاری از دستاوردهای دستگاه قضایی در حوزه مبارزه با فساد، صیانت از حقوق عامه، گسترش خدمات قضایی و حمایت از اقشار مظلوم، ریشه در اندیشهها و رهنمودهای این شخصیت برجسته دارد. میراث فکری و عملی شهید آیتالله سیدعلی خامنهای همچنان چراغ راه مسئولان قضایی در مسیر تحقق عدالت و دفاع از حقوق مردم است.
بیتردید استمرار این مسیر و پایبندی به اصولی که ایشان بر آن تأکید داشتند، میتواند زمینهساز تقویت اعتماد عمومی، گسترش عدالت اجتماعی و تحقق هرچه بیشتر آرمان احقاق حقوق مظلومان و ستمدیدگان در جامعه و در یک کلام ارتقا امنیت قضایی جامعه باشد.
*وزیر دادگستری