به گزارش نبض وطن، سیدعباس صالحی سهشنبه (سوم شهریورماه) در آیین افتتاح «مرکز کارآفرینی و نوآوری چاپ و نشر خانه کتاب و ادبیات ایران» و «نمایشگاه دائمی کتابهای برگزیده جمهوری اسلامی ایران» ضمن درود به روح پرفتوح امام راحل (ره)، رهبر حکیم و ادیب انقلاب اظهار کرد: یاد و خاطره شهدای مظلوم ایران اسلامی در جنگهای تحمیلی ۱۲ روزه، جنگ رمضان و به ویژه کودکان معصوم شهید مدرسه میناب و یاد و نام دولتمردان شهید را از آغاز انقلاب اسلامی تا دوران اخیر پاس میداریم همچنین میلاد باسعادت پیامبر اعظم (ص) و آغاز یکهزار و پانصدمین سال این میلاد خجسته و گوهر یگانه آفرینش را تبریک و تهنیت عرض میکنم.
وی ضمن قدردانی از دستدرکاران «مرکز کارآفرینی و نوآوری چاپ و نشر خانه کتاب و ادبیات ایران گفت: نقطه آغاز انسانیت، تعقل، خرد و اندیشه و نقطه شروع تمدن، کتاب است. هیچ تمدنی در طول تاریخ بدون کتاب شکل نگرفته و بقا و دوام تمدنها نیز منوط به توانایی آنها در تولید کتاب و اندیشه مکتوب است.
صالحی افزود: بنابراین سخن درباره یک کالای فیزیکی یا مقوله کتابرسانی نیست بلکه کتاب اصیلترین تجلی خردورزی انسان است و هر اندازه در این حوزه بیندیشیم و سرمایهگذاری کنیم، در مسیر تعالی گام برداشتهایم.
تاثیر فناوری در حوزه نشر
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به تاثیر فناوری در حوزه نشر گفت: فناوری سه برهه تاریخی، حوزه نشر را متحول کرده است؛ از آغاز اختراع دستگاه چاپ در قرن پانزدهم تا چاپ انبوه و در ادامه پدیدار شدن چاپ دیجیتال، امکان دسترسی گسترده به متن فراهم شد.
وی با اشاره به تاثیر فناوریهای رایانهای و اطلاعاتی در حوزه نشر افزود: ورود کامپیوترها، سیستمهای دیجیتال، رایانههای شخصی، گوشیهای هوشمند و اکنون ظهور هوش مصنوعی مسیر پردازش و تولید محتوا را دگرگون ساخته است. انقلاب ارتباطی مبتنی بر اینترنت، دگرگونی بنیادینی در تمامی شؤون زیست بشری ایجاد کرد و به ویژه حوزه کتاب و نشر را در قرن بیستویکم کاملا متفاوت کرد؛ به گونهای که امروزه تفکر در باب نشر بدون توجه به فناوری ناممکن است.
صالحی با اشاره به تحولات نوظهور در نشر نوین اظهار کرد: این تحولات فناورانه بسترها و فرصتهای نوینی خلق کردهاند که از جمله آنها چاپ بر اساس تقاضا است، این شیوه در دهه اخیر رشد چشمگیری داشته و علاوه بر کاهش هزینههای انبارداری و تولید، مسئله کتابهای نایاب و کمیاب را حل کرده است. گزارشها حاکی از رشد متوسط جهانی سالانه حدود ۲۶ درصد است و در برخی موارد تا ۵۵ درصد از حجم تولید را به خود اختصاص داده است.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به توسعه نشر الکترونیک گفت: سهم مطالعه کتابهای الکترونیکی جهش قابل توجهی یافته است. طبق نظرسنجی آبان ۱۴۰۴ پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، ۵۲.۴ درصد از جامعه با نشر الکترونیک در ارتباط هستند و ۱۷.۵ درصد اعلام کردهاند که بستر غالب مطالعه آنان الکترونیکی است؛ این آمار در رده سنی ۱۵ تا ۲۹ سال و قشر دانشگاهی به مراتب بالاتر است.
وی درباره قالبهای چندرسانهای و کتابهای صوتی بیان کرد: بر پایه پیمایش ملی سبک زندگی ایرانیان در سال ۱۴۰۲، میانگین گوش دادن به کتاب صوتی در کشور ۳۵ دقیقه در روز (در مراکز شهری ۴۵ دقیقه) است و ۱۱.۷ درصد از مخاطبان، کتاب صوتی را قالب اصلی مطالعه خود میدانند. همچنین با ایجاد و توسعه کتابهای تعاملی به ویژه در حوزه کودک و نوجوان، نسل جدید دیگر مخاطب تکگویی و مصرفکننده منفعل نیست بلکه خواهان مشارکت، خلق محتوا و تعامل دوسویه است.
صالحی تاکید کرد: فناوری فرصتهای بینظیری برای بسط عدالت فراهم کرده است که عدالت انسانی و دسترسی معلولان به امکانات و خدمات از جمله آنهاست؛ در جهان ۳۶ میلیون نابینای مطلق و در ایران حدود ۱۵۰ هزار نابینای مطلق و شدید زندگی میکنند. فناوریهای نوین؛ تبدیل متن به گفتار و ابزارهای دیجیتال برای نابینایان، ناشنوایان و افراد دارای محدودیتهای جسمی-حرکتی افقهای تازهای در خواندن و یادگیری گشودهاند.
وی گفت: همچنین عدالت جغرافیایی از دیگر فرصتهای ایجاد شده توسط فناوری است، در این حوزه از طریق سامانههای آفلاین، پلتفرمها و کتابخانههای دیجیتال، دورافتادهترین و محرومترین مناطق کشور نیز میتوانند به منابع غنی علمی و ادبی دسترسی یابند.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی افزود: با این وجود، هوش مصنوعی پدیدهای است که دامنه اثرگذاری و آینده آن حتی برای سازندگانش از هر اختراع دیگر در تاریخ بشر مبهمتر است، با این حال، هم اکنون در تمامی مراحل طراحی، تولید، ویرایش، بازاریابی و توزیع نشر فرصتهای بیشماری خلق کرده است. ما باید از حالت انفعال و تاخر خارج شویم و فعالانه نسبت خود را با آینده کتاب تعریف کنیم.
الزامات و راهبردهایی برای بهرهمندی از فناوریهای نوین
صالحی اظهار کرد: برای مواجهه فعالانه با عصر فناوریهای نوین و استفاده از هوش مصنوعی، چند اقدام و نگاه راهبردی ضروری است که پیوند با نظام تعلیم و تربیت و مدرسه از جمله آنهاست؛ سه ضلع «مدرسه، فناوری و نشر» باید پیوندی منسجم پیدا کنند. مدرسه نوآور بدون کتاب باطل است. تجربیات آموزش مجازی در دوران کرونا و شرایط ویژه اخیر، ظرفیت پذیرش فناوری را در نظام آموزشی ارتقا داده است؛ اکنون باید با دورههای ضمن خدمت پیوسته برای معلمان و ورود کتابهای عمیق به مدارس، مانع از سطحیخوانی دانشآموزان شد تا تفکر نقاد و منسجم تقویت شود.
وی با اشاره به شناسایی و مدیریت مخاطرات فرهنگی گفت: در این حوزه باید خلاقیت را پاسداشت، همانطور که خطر تصادف مانع استفاده از خودرو نمیشود، خطرات فناوری نیز نباید ما را منفعل کند. یکی از خطرات مهم هوش مصنوعی، تهدید خلاقیت اصیل ادبی است. ایران، تمدنی هزاران ساله با قلههای بیبدیل چون فردوسی، نظامی، مولوی، عطار، سعدی و حافظ است؛ نباید اجازه داد کارخانه یکنواخت هوش مصنوعی، تنوع و اصالت گلستان فرهنگ ایرانی را یکدست و بیروح کند.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی افزود: تنظیمگری حقوقی و نظام اخلاقی نیز از اقدامات راهبردی برای استفاده از فناوریهای نوین و هوش مصنوعی است، اگر سرعت قوانین و نظام حقوقی و اخلاقی از شتاب فناوری عقب بماند، فناوری حقوق پدیدآورندگان و اخلاق را میبلعد؛ لذا بازنگری و تدوین قوانین مالکیت فکری و تنظیمگری فناورانه اولویتی فوری است.
صالحی گفت: همچنین در این حوزه باید حمایت از شرکتهای خلاق و ایجاد زیستبوم نوآوری مورد توجه قرار گیرد و ایجاد شبکههای حمایتی، تسهیلات و توسعه فضاها برای شرکتهای نوپا و فناور حوزه نشر ضرورت دارد.
وی با اشاره به افتتاح «مرکز کارآفرینی و نوآوری چاپ و نشر خانه کتاب و ادبیات ایران» اظهار کرد: حفظ هویت فرهنگی و نمادهای خاطرهانگیز مانند کتابفروشیهای خیابان انقلاب و ترکیب آن با تحولات دیجیتال و حمایت از شرکتهای دانشبنیان فعال در این عرصه، نویدبخش اتفاقات مبارکی است.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی خاطرنشان کرد: تمدن و فرهنگ ریشهدار ایران اسلامی درختی تنومند و کهنسال است که تندبادها حتی شاخههای آن را نلرزاندهاند؛ هر بدخواهی که به این حریم طمع کرده، در عمق این تمدن حل یا زمینگیر شده است. امیدواریم با همت فعالان این عرصه، از تنگناهای مقطعی عبور کنیم و شاهد روزهایی روشن و پرامید برای فرهنگ و کتابخوانی کشور باشیم.
آیین افتتاح «مرکز کارآفرینی و نوآوری چاپ و نشر خانه کتاب و ادبیات ایران» و «نمایشگاه دائمی کتابهای برگزیده جمهوری اسلامی ایران» سهشنبه (سوم شهریورماه) با حضور سیدعباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، قادر آشنا دبیر شورای فرهنگ عمومی، محسن جوادی معاون فرهنگی وزیر، محمدحسینایمانی خوشخو رئیس دانشگاه علم و فرهنگ و رئیس پارک ملی علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی، علی منتظری رییس جهاد دانشگاهی، ابراهیم حیدری مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران، جمعی از مسئولان فرهنگی، اصحاب قلم، نشر و رسانه در سالن همایشهای پژوهشکده فرهنگ، هنر و معماری برگزار شد.