به گزارش نبض وطن، وبگاه مدیکال اکسپرس در گزارشی آورده است:
با افزایش سن، بسیاری از تواناییهای ذهنی مانند حافظه کاری (توانایی مغز برای نگهداری و پردازش اطلاعات در لحظه) و حل مسئله کاهش مییابند؛ اما مهارتهای زبانی داستان دیگری دارند. بهجز مواردی که سکته مغزی یا زوال عقل (کاهش تدریجی تواناییهای ذهنی) باعث اختلال شود، بیشتر سالمندان نهتنها تواناییهای زبانی خود را حفظ میکنند، بلکه ممکن است با افزایش دامنه واژگان (تعداد کلماتی که فرد میداند و از آن استفاده میکند)، آنها را بهبود نیز ببخشند.
حالا یک مطالعه جدید از همکاری مؤسسه فناوری ماساچوست (اِمآیتی) و دانشگاه بوستون، فعالیت مغزی پشت این پدیده را آشکار کرده است.
دو شبکه مغزی؛ دو سرنوشت متفاوت
پژوهشگران دو گروه از افراد (۱۷ تا ۳۹ سال و ۴۰ تا ۸۰ سال) را بررسی کردند. آنها دو شبکه مغزی را مقایسه کردند:
- شبکه پردازش زبان: که درک و تولید زبان را بر عهده دارد؛
- شبکه چندوظیفهای: که وظایفی مانند توجه، حافظه کاری و کنترل شناختی (توانایی مدیریت توجه و تصمیمگیری) را مدیریت میکند.
یافتههای شگفتانگیز
همانطور که انتظار میرفت، شبکه اجرایی در سالمندان کاهش عملکرد را نشان داد. در این گروه، شبکه، کوچکتر، همزمانی (هماهنگی فعالیت مناطق مختلف مغز) کمتر و فعالیت کلی ضعیفتر بود؛ اما در شبکه پردازش زبان، تفاوت چشمگیری بین دو گروه سنی دیده نشد. سالمندان بهاندازه جوانان به زبان واکنش نشان دادند و حتی در مواجهه با کلمات ناآشنا یا ساختارهای دستوری غیرمعمول، فعالیت مغزی مشابهی از خود نشان دادند.
آن بیلو (Anne Billot)، نویسنده اصلی این مطالعه، اظهار کرد: در شبکه زبان، هیچ تفاوتی بین گروه جوان و سالمند پیدا نکردیم. اما شبکه اجرایی تقریباً در همه معیارها کاهش نشان داد.
چرا مهارتهای زبانی در سالمندان قوی میماند؟
پژوهشگران معتقدند که شبکه زبان، برخلاف شبکه اجرایی، بهمرور زمان دانش زبانی را انباشته میکند. دامنه واژگان و مهارتهای خواندن با افزایش سن، رشد میکنند و این به سالمندان کمک میکند تا مهارتهای زبانی خود را حفظ و حتی بهبود بخشند.
اولینا فدورنکو (Evelina Fedorenko)، استاد مؤسسه فناوری ماساچوست و نویسنده ارشد این پژوهش، توضیح داد: دامنه واژگان تا زمانی که اندازهگیری میشود، همچنان افزایش مییابد. سالمندان گاهی بیشتر مطالعه میکنند و این به آنها کمک میکند. این مانند یک مدل زبانی بزرگ است که با دادههای بیشتر، بهتر میشود.
چرا شبکه اجرایی آسیبپذیرتر است؟
پژوهشگران معتقدند که شبکه اجرایی، بهدلیل انعطافپذیری بالا و نقش آن در یادگیری مهارتهای جدید، بیشتر در معرض تأثیرات افزایش سن قرار میگیرد. این شبکه دانش انباشتهشدهای ندارد و بیشتر بهعنوان یک منبع انعطافپذیر برای تطبیق با موقعیتهای جدید عمل میکند و همین ویژگی، آن را آسیبپذیرتر میکند.
این یافته به سالمندان و خانوادههایشان امید میدهد که مهارتهای زبانی، یکی از تواناییهایی است که با افزایش سن نهتنها کاهش نمییابد، بلکه میتواند بهبود یابد و به حفظ ارتباطات اجتماعی و کیفیت زندگی کمک کند.
جزئیات این پژوهش در نشریه نِیچِر کامیونیکِیشِنز/ Nature Communications منتشر شده است.