به گزارش نبض وطن به نقل از «آیپیپی مدیا»، دیدارهای اخیر مودی با ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، و مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، در حاشیه نشست سازمان همکاری شانگهای در بیشکک، بار دیگر توجهها را به موقعیت هند و ظرفیت این کشور برای ایفای نقشی دیپلماتیک در مناقشات بینالمللی جلب کرده است.
هند از یک سو روابط نزدیکی با روسیه دارد و از سوی دیگر با کشورهای غربی روابط کاری خود را حفظ کرده است. دهلینو همچنین در غرب آسیا با طرفهای رقیب، از جمله ایران و رژیم صهیونیستی، روابطی برقرار کرده است. از این منظر، برخی تحلیلگران معتقدند هند میتواند در موقعیتی قرار داشته باشد که به عنوان پلی میان طرفهای مختلف عمل کند؛ هرچند دسترسی به طرفهای درگیر، به خودی خود به معنای برخورداری از نفوذ یا اهرم کافی برای حلوفصل اختلافات نیست.
مودی در دیدار با پوتین در بیشکک، از رئیسجمهور روسیه خواست به جنگ اوکراین پایان دهد و تاکید کرد که ادامه جنگ هر روز بشریت را یک گام به عقب میبرد. وی همچنین گفت هند از تلاشها برای برقراری صلح حمایت میکند.
از سوی دیگر، این رسانه هندی با استناد به آنچه از دیدار پزشکیان و مودی روایت کرده، نوشته است که رئیسجمهور ایران از نخستوزیر هند خواسته از ظرفیت ارتباطات گسترده دهلینو برای جلوگیری از گسترش دامنه درگیری استفاده کند. به نوشته «آیپیپی مدیا»، پزشکیان همچنین بر اهمیت گفتوگو و همکاری برای حل مسائل و ضرورت استفاده از ظرفیتهای موجود برای جلوگیری از تشدید ناامنی و درگیری تاکید کرده است.
این رسانه هندی مینویسد مجموعه این دیدارها نشان میدهد که نقش احتمالی مودی و دهلینو در کاهش تنشهای بینالمللی، بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است؛ بهویژه آنکه هند تلاش کرده در بسیاری از مناقشات میان قدرتهای بزرگ، از جانبداری مستقیم از یک طرف خودداری کند.
«سرینیواسان بالاکریشنان»، مدیر تعاملات راهبردی و مشارکتها در اندیشکده «انجمن پژوهشگران هند»، معتقد است درخواست مودی از پوتین برای پایان دادن به جنگ اوکراین و همچنین موضوع ایران ، نشاندهنده آزمودن ظرفیتهای جدید هند در عرصه دیپلماسی است.
وی گفت هند از معدود کشورهایی است که میتواند به طور همزمان با مسکو، تهران و کشورهای غربی گفتوگو کند، اما تبدیل این دسترسی به توافق، بسیار دشوارتر است. به گفته وی، میانجیگری تنها زمانی موثر خواهد بود که طرفهای درگیر آمادگی خروج از مناقشه را داشته باشند و به پیامرسان یا میانجی اعتماد کنند.
در همین چارچوب، سران کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای در بیشکک بیانیهای مشترک در محکومیت حملات نظامی علیه تهران صادر کردند و از بیانیهای در حمایت از ایران پشتیبانی کردند که به تایید همه ۱۰ عضو این سازمان رسید؛ هرچند در این موضعگیری نامی از رژیم صهیونیستی و آمریکا برده نشد.
بالاکریشنان با اشاره به موضعگیری اخیر سازمان همکاری شانگهای گفت بیانیه بیشکک نشاندهنده نگرانی اعضای این سازمان درباره تحولات غرب آسیا و ترجیح دیپلماسی بر استفاده از زور بود. وی افزود که مسائل مربوط به حلوفصل مناقشات احتمالاً در نشستهای آتی بریکس نیز مورد توجه قرار خواهد گرفت؛ نشستی که قرار است با حضور مقامهایی از جمله پوتین، پزشکیان، شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، و آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، برگزار شود.
وی همچنین تاکید کرد که اگر هند از ریاست خود بر بریکس به شکل موثری استفاده کند، این ظرفیت میتواند اهمیت پیدا کند. به گفته او، کشور میزبان میتواند با مسکو، تهران و غرب گفتوگو کند و از تبدیل شدن فضای این گروه به عرصهای صرفاً شعاری جلوگیری کند؛ هرچند موفقیت چنین رویکردی به توانایی هند در تعامل همزمان با همه طرفها، بدون تبدیل شدن به ابزار هیچیک از آنها، بستگی دارد.
در مقابل، «هرش راماسوامی»، تحلیلگر سیاسی مستقل، گفت دیدارهای اخیر نشاندهنده احترامی است که برای مودی قائل هستند، اما حل اختلافات بینالمللی همچنان دشوار است. به گفته وی، حتی اگر پوتین بخواهد به جنگ پایان دهد، با فشارهای سیاسی داخلی در روسیه مواجه خواهد بود و روابط دوستانه مودی با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، لزوماً به معنای توانایی وی برای متقاعد کردن رئیسجمهور آمریکا به پایان دادن به درگیری با ایران نیست.
راماسوامی تاکید کرد که «دوست یا مورد احترام بودن، به معنای داشتن اهرم برای تغییر سیاست کشور دیگر نیست.»
«کینگزهوک ناگ»، تحلیلگر سیاسی، نیز معتقد است مودی علاقه دارد در مسائل مهم بینالمللی نقشآفرینی کند و تصویر هند را به عنوان یک قدرت موثر در عرصه جهانی تقویت کند، اما مشخص نیست این تلاشها تا چه اندازه به موفقیت منجر شود.
«اودای چاندرا»، استاد علوم سیاسی دانشگاه آشوکا، نیز با اشاره به روابط هند با واشنگتن و مسکو و همچنین مناسبات دهلینو با ایران و رژیم صهیونیستی، گفت هنوز زود است که مودی را «میانجی جدید مناقشات جهانی» بدانیم. با این حال، وی درخواست ایران از هند برای استفاده از «ارتباطات گسترده» خود را قابل توجه دانست.
به اعتقاد چاندرا، تحولات ژئوپلیتیک اخیر ارزش جدیدی به رویکرد چندجانبهگرایانه هند بخشیده است و نشستهای سازمان همکاری شانگهای و بریکس میتوانند زمینهای برای نمایش این ظرفیت دیپلماتیک دهلینو باشند.